कापिल : पोलीस दलातील सेवा म्हणजे केवळ कायद्याची अंमलबजावणी नव्हे, तर संकटाच्या काळात सामान्य माणसाच्या पाठीशी उभे राहण्याची जबाबदारीही असते. कर्तव्याची कठोरता आणि माणुसकीची ऊब यांचा सुंदर समतोल साधत सेवा बजावणारे कराड शहर पोलीस ठाण्याचे पोलीस निरीक्षक श्री. दत्तात्रय दराडे यांना उत्कृष्ट सेवा पदक मिळाल्याबद्दल कापिल ग्रामस्थ व ज्ञानेश्वरी पारायण मंडळाच्या वतीने सत्कार करण्यात आला. यावेळी मोठ्या संख्येने ग्रामस्थ, महिला तसेच मंडळाचे पदाधिकारी व सदस्य उपस्थित होते.
उत्कृष्ट सेवा पदक म्हणजे केवळ एका अधिकाऱ्याच्या छातीवरील पदक नव्हे, तर त्यामागे असलेल्या वर्षानुवर्षांच्या कर्तव्यनिष्ठेचा, संयमाचा आणि प्रामाणिक सेवाभावाचा सन्मान आहे. पोलिसांच्या सेवेत अनेकदा कठीण प्रसंगांना सामोरे जावे लागते. कधी कायदा-सुव्यवस्था, कधी गुन्हेगारीचे आव्हान, तर कधी सामान्य नागरिकांच्या वैयक्तिक अडचणी घेऊन लोक पोलीस ठाण्याची पायरी चढतात. अशा प्रत्येक परिस्थितीत कायद्याची चौकट कायम ठेवत माणुसकीने प्रश्न समजून घेण्याची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. दराडे यांच्या कार्यपद्धतीतील हाच मानवी पैलू ग्रामस्थांच्या मनाला भावल्याचे यावेळी सांगण्यात आले.
कराड शहरातील जबाबदारी ही निश्चितच सोपी नाही. वाढते शहर, विविध सामाजिक घटक, नागरिकांच्या वाढत्या अपेक्षा आणि कायदा-सुव्यवस्थेची जबाबदारी या सगळ्याचा समतोल साधत पोलिसिंग करावे लागते. अशा परिस्थितीत अधिकारी म्हणून निर्णयक्षमता, अनुभव, संयम आणि प्रसंगावधान या गुणांची खरी परीक्षा होते. आपल्या अनुभवाच्या जोरावर परिस्थितीचा अंदाज घेत, आवश्यक तेथे कठोर भूमिका आणि आवश्यक तेथे समंजस संवाद साधण्याची कार्यपद्धती ही त्यांच्या सेवाकार्यातील महत्त्वाची बाजू असल्याची भावना उपस्थितांनी व्यक्त केली.
“साहेब, तुमच्याकडे अधिकार आहे; पण त्या अधिकारापेक्षा तुमच्यातील माणुसकी मोठी आहे,” अशा भावनेतून ग्रामस्थांनी त्यांच्या कार्याचा गौरव केला. सामान्य नागरिक पोलीस ठाण्यात येताना अनेकदा मनात भीती किंवा संभ्रम घेऊन येतो. अशा वेळी त्याचे म्हणणे ऐकून घेणारा, परिस्थिती समजावून सांगणारा आणि योग्य मार्गदर्शन करणारा अधिकारी नागरिकांच्या मनात वेगळे स्थान निर्माण करतो. कायदा सर्वांसाठी समान ठेवतानाच नागरिकांशी सन्मानाने संवाद साधण्याची वृत्ती ही लोकाभिमुख पोलिसिंगची खरी ओळख असल्याचे यावेळी नमूद करण्यात आले.
पोलीस आणि समाज यांच्यातील विश्वासाची वीण मजबूत झाली तरच सुरक्षित समाजाची निर्मिती होऊ शकते. नागरिकांनी पोलिसांवर विश्वास ठेवावा आणि पोलिसांनीही नागरिकांच्या भावना समजून घ्याव्यात, या परस्पर विश्वासातून सामाजिक सुरक्षिततेची भक्कम पायाभरणी होते. कराड शहरातील आपल्या कार्यकाळात नागरिकांशी संवाद, कायदा-सुव्यवस्थेला प्राधान्य आणि सामाजिक प्रश्नांकडे संवेदनशीलतेने पाहण्याची भूमिका यामुळे दराडे यांच्याबद्दल आदराची भावना निर्माण झाल्याचे ग्रामस्थांनी सांगितले.
कठोर निर्णय घेण्याची वेळ आली तर कायद्याची बाजू आणि माणूस समजून घेण्याची वेळ आली तर माणुसकीची बाजू या दोन्हींचा समतोल साधणे हीच खऱ्या अर्थाने अधिकाऱ्याची कसोटी असते. पोलीस सेवेत अनुभवातून आलेली ही समज, प्रसंगावधान आणि कर्तव्याशी असलेली निष्ठा यामुळेच उत्कृष्ट सेवा पदकासारखा सन्मान अधिक अर्थपूर्ण ठरतो. या सन्मानामागे त्यांच्या कर्तव्याची दखल घेतली गेल्याची भावना कापिल ग्रामस्थांनी व्यक्त केली.
ज्ञानेश्वरी पारायण मंडळाच्या माध्यमातून झालेला हा सत्कार केवळ औपचारिक कार्यक्रम नव्हता; तो समाजाच्या वतीने एका कर्तव्यनिष्ठ अधिकाऱ्याला दिलेली मनापासूनची पावती होती. समाजासाठी चांगले काम करणाऱ्या व्यक्तींच्या कार्याची दखल घेणे, त्यांचा सन्मान करणे आणि त्यांच्या पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा देणे ही समाजाचीही जबाबदारी आहे. त्याच भावनेतून हा सत्कार करण्यात आल्याचे मंडळाच्या वतीने सांगण्यात आले.
यावेळी मोठ्या संख्येने महिला व ग्रामस्थांची उपस्थिती हा विशेष भावनिक क्षण ठरला. उपस्थितांनी श्री. दत्तात्रय दराडे यांना उत्कृष्ट सेवा पदकाबद्दल मनःपूर्वक शुभेच्छा देत त्यांच्या पुढील सेवाकार्यासाठी सदिच्छा व्यक्त केल्या. कराड शहरासह समाजाच्या सुरक्षिततेसाठी, कायदा-सुव्यवस्थेसाठी आणि सामान्य नागरिकांच्या हितासाठी त्यांच्या हातून यापुढेही उल्लेखनीय कार्य घडावे, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली.
वर्दीवर असलेले पदक हे सन्मानाचे प्रतीक असते; मात्र नागरिकांच्या मनात निर्माण झालेला विश्वास हा कोणत्याही पदकापेक्षा मोठा सन्मान असतो. कर्तव्याला प्रामाणिकपणे न्याय देणाऱ्या आणि माणुसकी जपणाऱ्या अधिकाऱ्याचा समाजाकडून झालेला हा गौरव त्याच विश्वासाची जाणीव करून देणारा ठरला.
